1789 Yılında Osmanlı’da Ne Oldu? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir İnceleme 1789, dünya tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri olan Fransız Devrimi’nin başlangıcını simgeliyor. Ancak bu devrimsel gelişme yalnızca Avrupa’yı etkilemekle kalmadı, Osmanlı İmparatorluğu da bu değişimin dalgalarından nasibini aldı. Osmanlı İmparatorluğu, geleneksel yapıları ve toplumsal düzeni ile tanınan bir devletti. Ancak 1789, Osmanlı’nın içindeki farklı sosyal ve toplumsal grupların, çeşitliliğin, ve toplumsal cinsiyetin nasıl şekillendiği ve etkilendiği bir yıl oldu. Bu yazıda, 1789 yılında Osmanlı’da toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından ne gibi değişiklikler yaşandığını sokakta, toplu taşımada ve işyerinde gözlemlediğimiz örneklerle inceleyeceğiz. Osmanlı’da Toplumsal…

Kültürler Arası Bir Yolculuk: IHMA Ne Demek TDK? Kültürler arasında dolaşmak, farklı insanların dünyayı nasıl deneyimlediğini anlamaya çalışmak her zaman büyüleyici bir macera olmuştur. Bu yazıda, IHMA ne demek TDK? sorusunu antropolojik bir mercekten inceleyerek, ritüellerden sembollere, akrabalık yapılarından ekonomik sistemlere kadar uzanan bir yolculuğa çıkıyoruz. Kültürlerin çeşitliliğini keşfetmeye hevesli bir gözle, okuru başka dünyalara davet eden bir anlatımla ilerleyeceğiz. IHMA ve Dilin Kültürel Yansımaları TDK sözlüğünde “IHMA” kelimesi, çoğunlukla bir kelime veya kavram olarak kültürel bağlamda farklı anlamlar taşımak üzere açıklanabilir. Dil, bir toplumun değerlerini ve dünya görüşünü yansıtır; aynı zamanda kimlik oluşumunda merkezi bir rol oynar. Örneğin, Türkçede…

Şirketlerde Konsolide Ne Demek? Küresel ve Yerel Açılardan Bakış Bursa’da, sıradan bir beyaz yaka çalışanı olarak, iş dünyasında bazen hepimiz çok fazla terim ve jargonla karşılaşıyoruz. Şirket toplantılarında, finans raporlarında veya şirket içi yazışmalarda “konsolide” kelimesini duyduğumda, başta ne anlama geldiğini pek anlamazdım. Hani öyle bir şey var ya, toplantılarda herkesin bir kelimeyi çok kullanması, ama o kelimenin ne anlama geldiğini netleştirmemek… Evet, “konsolide” de o terimlerden biri olabiliyor. Ama şimdi bunun ne demek olduğunu size detaylı bir şekilde anlatacağım. Küresel bir perspektiften başlayıp, Türkiye’de nasıl göründüğüne kadar olan kısmı da değineceğim. Hem merakımı giderdim hem de bu yazı sayesinde…

Güç, İdeoloji ve Allah’ın En Çok Sevdiği İsimler: Siyaset Bilimi Perspektifi Güç ilişkilerini ve toplumsal düzeni analiz eden bir gözle bakıldığında, her isim, her kavram, ve hatta dini tercih, politik bir bağlamda anlam kazanır. Meşruiyet ve katılım, sadece devlet kurumlarının işleyişiyle sınırlı değil; bireylerin inanç dünyaları ve isim tercihleri üzerinden de kendini gösterebilir. “Allah’ın en çok sevdiği isimler” sorusu, ilk bakışta dini ve kişisel bir tercih gibi görünse de, siyaset bilimi perspektifiyle ele alındığında, toplumsal normlar, iktidar mekanizmaları ve yurttaşlık pratikleriyle doğrudan ilişkilidir. İktidarın Dili: İsimler ve Semboller İsimler, toplumsal semboller olarak, bireylerin toplumsal konumlarını ve kimliklerini ifade etmenin ötesinde,…

İŞKUR TYP Maaşları Bayramdan Önce Yatacak Mı? Bayram, her yıl bir umutla beklenen, sevdiklerimizle bir araya gelip keyifli vakit geçirdiğimiz, bir anlamda yorgunlukları geride bırakıp ruhumuzu dinlendirdiğimiz bir dönemdir. Bu yılki bayram ise birçok insan için çok daha fazla önem taşıyor. Özellikle, İŞKUR TYP (Toplum Yararına Program) maaşlarını bekleyen binlerce kişi için sorulara cevap aranan bir dönemdeyiz. Peki, İŞKUR TYP maaşları bayramdan önce yatacak mı? Hep birlikte bu soruyu hem verilerle hem de kişisel gözlemlerimle irdeleyelim. İŞKUR TYP Nedir ve Maaşları Ne Zaman Yatacak? İŞKUR’un Toplum Yararına Programı (TYP), iş arayan kişilere, belirli kamu kurumlarında ve yerel yönetimlerde geçici işler…

Özgün Şeytan Kaç Yılında Çıktı? Bir Efsanenin Yolu Bir kitabın çıktığı yıl, bazen sadece bir tarih değil, bir dönüm noktası olabilir. Özellikle o kitap bir fenomen haline geldiyse… 1990’ların sonlarına doğru, Türkiye’deki edebiyat dünyasına damgasını vuran bir kitap vardı: Özgün Şeytan. Hala hatırlıyorum, 2000’li yılların başında, okulda ya da kafelerde, birkaç sayfa okuduktan sonra insanları içine çeken bir atmosfer yaratmıştı. O kadar popüler olmuştu ki, Özgün Şeytan’ı okumayan neredeyse yok gibiydi. Ama bu kitap kaç yılında çıktı? Hangi ortamda, hangi ruh haliyle yazıldı? Gelin, hem verilerle hem de anılarla bu soruyu cevaplayalım. Özgün Şeytan: Yazılış Yılı ve Dönemsel Bağlam Özgün…

Kelimelerin Gücü ve İskele Alabanda Kelimeler, bir metni inşa eden ahşap direkler gibi, düşüncenin ve hayalin üzerinde yükseldiği yapılar gibidir. “İskele alabanda kaç derece?” sorusu, denizcilik jargonunun ötesinde, edebiyat perspektifinden ele alındığında metaforik bir anlam kazanır: dengeler, açıların ve yönlerin sembolik karşılıkları, anlatının ritmi ve karakterin yolculuğu ile iç içe geçer. Her roman, şiir veya hikâye, tıpkı bir iskele gibi, okuyucuyu taşıyan bir yapı işlevi görür; alabanda duruşu ise bu yapının açısını, dengeyi ve ilerleme yönünü simgeler. Metaforik Açılar ve Anlatının Ritmi Edebiyat kuramları, metinlerdeki sembol ve motifleri çözümlememize yardımcı olur. İskele alabanda, kelime kelime kurulan anlatının açısını ve yönünü…

Temininde Güçlük Zammı Aylık Ne Kadar? Psikolojik Bir Mercek Sabah kahvemi yudumlarken düşündüm: İnsan neden aynı iş için farklı motivasyon ve tepkiler verir? Temininde güçlük zammı aylık ne kadar sorusu, ilk bakışta mali bir konu gibi görünse de, aslında insanların bilişsel ve duygusal süreçlerini anlamak için ilginç bir pencere açıyor. Her zam, sadece cebimize giren bir miktar değil; beklentilerimizi, stres seviyemizi ve sosyal çevremizle etkileşimimizi şekillendiren bir psikolojik uyarıcıdır. Bilişsel Perspektiften Temininde Güçlük Zammı Bilişsel psikoloji, insanların bilgiyi nasıl işlediğini ve kararlar aldığını inceler. Temininde güçlük zammı gibi ek ödemeler, çalışanların iş ile ilgili algılarını değiştirir. Algısal değer: İnsanlar, zammın…

Yılanlar Gözleri Görüyor mu? Küresel ve Yerel Bir Bakış — Yılanlar Gözlerini Nasıl Kullanır? Bursa’da yaşıyorum, 26 yaşındayım ve çoğu zaman Bursa’nın dağlarında yürüyüş yapmayı çok severim. Bir gün, doğada yürürken aklıma bir soru geldi: Yılanlar gözleri görüyor mu? Bunu düşündüm çünkü, özellikle doğada sıkça karşılaştığım yılanlar, gözleriyle değil de, vücutlarının geri kalan kısmıyla sanki her şeyi “görüyormuş” gibi hareket ediyorlar. Evet, düşündüm de, bu soruyu hem Türkiye’deki kültürel bakış açısıyla hem de dünyanın dört bir yanındaki farklı yaşam biçimlerine göre ele almak, baya ilginç olabilir. Çünkü yılanlar, bazen gözlerinin ne kadar işlevsel olduğunu sorgulamamız gereken bir yaratık. Bazı kültürlerde…

12 Mart İstiklal Marşı: Psikolojik Bir Mercekten Kabul Süreci Hayatın karmaşasında, insan davranışlarını gözlemlerken bazen küçük olaylar bile derin psikolojik süreçleri ortaya çıkarır. Benzer şekilde, 12 Mart’ta İstiklal Marşı’nın kabul edilmesi, yalnızca bir tarihsel karar değil, aynı zamanda bilişsel, duygusal ve sosyal psikolojinin kesişim noktasında şekillenen bir deneyimdir. Bu yazıda, o dönemin insanlarının karar alma süreçlerinden günümüze yansıyan psikolojik etkilerine kadar kapsamlı bir perspektif sunacağım. Bilişsel Perspektif: Karar Alma ve Hafıza Süreçleri Bilişsel psikoloji, insan zihninin bilgi işleme, öğrenme ve karar verme mekanizmalarını inceler. 12 Mart’ta İstiklal Marşı’nın kabulü, karmaşık bilişsel süreçlerle şekillenmiş bir olaydır. Algısal Öncelikler: İnsanlar, bir milli…